26. Slagen in beroeps- en privéleven: meer geluk dan wijsheid?

Tegen de geluksmachine en vóór een schild tegen persoonlijke drama’s

Vorm van het werk: tekst

Aard van het werk: essayistische, korte stukken over aspecten van het privéleven en loopbaan.

Uit de inhoud

Prestaties zijn pas optimaal wanneer je over gedrevenheid en geloof in je vaardigheden beschikt. Dat vereist een andere benadering dan iets doen of opdragen ‘omdat het moet’. Wat bepaalt dat je effectief bent?

Mijn tweede studie ondernam ik omdat ik vond dat ik een theoretische basis voor mijn toenmalig werk als docent miste. Ik had geen ambitie om een diploma te behalen. Die studie was een behoorlijke opgave, ook gezien het feit dat ik een fulltime baan had. Ik gebruikte er mijn vakantieverlof voor om colleges te volgen. Ik raakte meer en meer geïnteresseerd en heb naast het ene onderdeel dat ik nodig had voor mijn werk de hele studie nog afgemaakt. De inspanning was ondergeschikt aan de drang naar kennis en inzicht.

We worden geboren in een cultuur die al door anderen is gemaakt. We werken in een omgeving die buiten ons om verandert en die ons gedrag en acties beïnvloeden. De vrijheid die we daarbij hebben, vertalen we in voorkeuren ontwikkelen en keuzes maken, die ons op hun beurt weer vormen. Al onze kennis en onze morele en esthetische waarden komen van buiten ons brein, uit de omgeving waarin we leven. Die kennis en waarden moeten ons brein in om er iets mee te kunnen. Daarin ligt onze autonomie en motivatie: door wie of wat en hoe laten we ons vormen. Wijzelf kunnen alleen bepalen hoe de wereld voor ons bestaat.

Onderzoek onder werknemers over hun verwachtingen over veranderingen op de werkplek, toont aan hoe prioritair het is om eigenaarschap over je ontwikkeling te nemen.

Voor de filosoof Kant ligt zelfsturing in het vermogen jezelf te leiden volgens een norm. Hij had niets op met normloze zelfbeschikking. Voor autonomie is nodig dat je je aan een norm of doel onderwerpt. Pas wanneer je dat meester bent, kun je vrij improviseren en creatief zijn.

Wie voor autonomie kiest, streeft ernaar zich elke dag als mens te verbeteren. Dat vereist zelfsturing: zie je potenties, kom in contact met je idealen en voel je gedrevenheid. Zelfsturing zal je ook leren dat ongeacht de situatie er altijd kansen zijn om innerlijk vooruit te komen.

Drie voorwaarden om vooruit te komen

Ten eerste: Kijk ten eerste nooit alleen naar het resultaat, maar onderzoek ook hoe je tot dat resultaat komt of bent gekomen: ben je effectief en efficiënt genoeg (geweest)? Was of is er een bepaalde attitude of gewoonte in het spel?

Ten tweede: geloof in de kracht van de verbeelding. Dus ontwikkel een houding van nieuwsgierigheid en stel vragen.

En ten derde: neem kleine en concrete stappen.

Volgens een onderzoek naar leesgedrag van pubers leest de helft van de Nederlandse pubers nooit voor zijn plezier, bijna de laagste score in de wereld. Overigens zijn onze kinderen wel de gelukkigste ter wereld volgens metingen die het zouden moeten weten. Zegt dat iets over het soort van autonomie en geluk dat de sociale norm is? Ik denk het wel.

Het Nederlandse arbeidsethos blijkt, volgens een studie van de Erasmus Universiteit, een van de laagste van de westerse landen, met als oorzaak de relatief hoge welvaart.

In Oost-Azië was ik verbaasd over de ijver van cursisten waaraan ik les gaf. Hetzelfde overkwam mij bij Oost-Europeanen met hun gretige belangstelling voor kennis en technologische vooruitgang. De fascinatie met het denken dat – niet gehinderd door dwang of onberedeneerde overtuigingen – de werkelijkheid verandert en de werkelijkheid die op haar beurt het denken verandert lijkt mij een uiting van de fundamentele waarde van menselijke vermogens tot ontwikkeling van individuele capaciteiten.

Autonome prestaties worden bereikt door mensen die aan de volgende eisen voldoen:

  1. over de nodige motivatie beschikken als uitkomst van een proces waarin aanleg, emoties, interesse en positieve ‘feedback’ over resultaten een rol spelen
  2. de vereiste vaardigheden en intelligentie bezitten
  3. voldoende energie en andere capaciteiten kunnen inzetten
  4. zich kunnen aanpassen, samenwerken en te doen wat nodig is om bij te dragen aan de doelbereiking (M.E. Ford).

 

Inhoudsopgave (Slagen in beroeps- en privéleven: meer geluk dan wijsheid?) Slagen in beroeps- en privéleven: meer geluk dan wijsheid? Boesten, A; 2014, 2e druk.

ISBN 9789402124040

 

Concurrent: mede- of tegenstander

Het zorgeloze geluk van een kind, gevolg van de keuze van ouders om er te zijn voor het kind

Tahiti-scenario. Wonen in het oord van je droomvakantie.

Slechte omstandigheden met goede vooruitzichten zijn beter dan goede omstandigheden met slechte vooruitzichten.

De satisfactiebalans of: laveren tussen stress en verveling

Autonoom leren hoe te leren: iets aangrijpen wat sterker is dan de inertie van het ik

Het feilbare brein.

Verscholen kunstwerken van ploeterende ambachtslieden.

Werken aan zelfinzicht en –verbetering: een ban op zelf denken verbreken.

Gelukkig zijn zonder ongeluk te negeren.

Gedreven, intens en gevoelig (gig). De prijs van een gig-persoonlijkheid te zijn.

Rondjes lopen in een labyrint en denken dat je in de werkelijke wereld bent. Drama of klucht van onze aard?

Wanneer hulpverlening faalt en troost uitblijft. Mensen begrijpen en aanvoelen.

Onrecht afweren en je rug recht houden.

Behoorlijk bestuur veronderstelt dat bestuurders en instanties doen wat ze moeten doen.

Armoede en taalachterstand

Ben ik wel assertief genoeg?

Terugvallen op jezelf om niet ten onder te gaan

Grote daden zonder roem of zonder succes ‘in de markt’.

Je rol spelen in het slechtste scenario?

Hoe ga je om met beperkingen van anderen?

Alle bloemen laten bloeien?

Levensstijl en –kunst: het geleefde leven als uitdrukking van wat je als meest gewenst ziet

Langzaam vooruit modderen: realisme en rationele hoop in plaats van perfectionisme en systeemdwang

Beschaving is in toom gehouden gewelddadigheid.

Alleen de goeden weten van zichzelf dat ze niet goed zijn. De kunst van het weten wanneer je het niet goed doet.

De negatieve spiraal voorbij: van staatsburger naar wereldbewoner.

De ring van Gyges: alles voor mezelf of alles voor anderen en de toekomst van de aarde?

Struikelend naar succes. Hoe een kleine individuele bijdrage op het juiste moment en in de juiste omstandigheden een groot verschil kan maken.

De wetenschapper van het tegenwerkende geluksstreven.

Zelf de boodschap zijn of jezelf als ‘merk’ neerzetten. De spanning tussen levenskunst en markteconomie.

Structuren en systemen die niet deugen en de individuele keuze en opstelling.

Zijn gezag en vrijheid elkaars tegenpool? Vermeende en echte autonomie.

Het lot om getalenteerd te zijn. Waarom iemand een prestigieuze prijs van één miljoen weigert.

Geworpen in een groot geheel met chaos en een onbeheersbare ordening

De weg van de affectie. Liefde heeft grote invloed op geluk, positief en negatief.

Vriendschap en liefde in soorten en maten.

Het levenstoneel op zonder draaiboek: niet dobberen maar dansen.

Het sociale dilemma. Mét elkaar kunnen we niet, zonder elkaar willen we niet.

Een gelukkig leven is leven ondanks de dood.

Wat kunnen we weten van een goed en gelukkig leven? Over bevorderen van geluk.

Gaan geluk en moderne verworvenheden van wetenschap en techniek samen op?

Hervinden van een verloren paradijs?

Vreemdeling met een rijkgevulde rugzak.

Terugblik