35. Collier van parels

Gedichten en reflecties

Vorm van het werk: tekst

Aard van het werk: gedichten, filosofische reflecties (algemeen, politiek, individugericht)

Uit de inhoud:

De vraag van Job. Vechten of hopen?

‘Survival of the fittest’ is wreed
voor hen die zich niet meer kunnen redden,
voor hen die voor hun lot geen voorkeurspositie verlangen.
in de strijd tegen ‘willing executioners’
om de ‘unfitting’ overboord te zetten.

Zij mogen enkel hopen dat een god niet zo wreed
kan zijn om het noodlot van een goed mens te willen.

________
Het echte gevaar voor een Job in deze tijd is niet het darwinisme van de sterkste, slimste, de meest flexibele of een soort ‘Big Brother’. Nee, het echte gevaar is Big Mother, die zich vermomt als een welmenende overheid of een klantgericht bedrijf, en die ons subtiel stuurt (‘nudgen’) naar de hoek waar ze of hij ons wil hebben.
Dat sturen gebeurt door ‘slimme’ algoritmen die op basis van een grote hoeveelheid persoonlijke gegevens beslissen welk nieuws goed voor ons is, welke opleiding we kunnen kiezen, of welke baan we mogen hebben. Algoritmen die bepalen wat we wel en niet te zien krijgen, die het (beperkte) menu samenstellen waar we vandaag uit mogen kiezen.
Big Mother dus. Die alles van je weet. Het beste met je voor heeft. Je voor gevaren en misstappen behoedt. Maar je daarom verstikt. Die voorkomt dat je je eigen leven leidt, je eigen fouten maakt, en daarvan leert. Voorkomt dat je zelf over de wereld nadenkt, en haar verandert daar waar dat volgens jou nodig is.
Big Mother. Van wie we ons los moeten rukken. En wel snel. Voordat we onder haar moederliefde bezwijken. En willoze, gedrogeerde, slaven van de slimme algoritmen zijn geworden.
(bron: Jaap-Henk Hoepman, Het Financieele Dagblad)

 

Het loon van leven

En uiteindelijk bereik je het punt waarop
je de kroon op je levenswerk kunt zetten en
kunt genieten van de gaven van de rijpe leeftijd.

Dan komen het afnemen van het zicht,
de aftakeling van het lichaam,
de futiliteit van je eigen daden
ten overstaan van de dwaasheid van de wereld,
de uitwerking van de motieven die je voor deugdzaam hield.

De onwaardigheid van misplaatste erkenning en van vergaard bezit
woedt in je geest verder,
tot, nadat het verzengende vuur
zijn zuiverend werk heeft gedaan,
je beweegt op het ritme,
zoals een danser op de muziek,
niet meer van deze wereld.

(naar T.S. Eliot)

________
In verschillende landen blijkt sprake te zijn van grote vrijheid van handelen en expressie maar van gebrek aan spelregels en handhaving daarvan en tegelijk beperkingen op de vrijheid van meningsuiting. De overheid toont te weinig een attitude die overeenkomt met goede zorg en met respect voor democratie en het individuele leven. Daardoor zijn burgers minder gelukkig dan zij in een rechtvaardige maatschappij zouden zijn. Cruciaal is bij goed leven niet wat objectief gezien maakbaar is maar wat we kunnen beïnvloeden, gegeven onze gedetermineerdheid door milieu of opvoeding.
Als we zouden geloven dat ons karakter naar willekeur maakbaar zou zijn of dat onze overtuigingen volledig buiten ons om in onze geest wortel zouden vatten, zouden we geen enkele vrijheid bezitten die ethisch van belang is. We kunnen voor een deel kiezen wie wij zijn en daarvoor verantwoordelijk zijn.

Voor nu blijft er een Utopia waarin vrijheid en gelijkheid naast elkaar in harmonie bestaan.

Inhoudsopgave. Boesten, A.; (Collier van parels; gedichten en reflecties, manuscript, ongepubliceerd, 2019)

De vraag van Job. Vechten of hopen?
Het loon van leven
Soevereiniteit en stoïcisme
Ademhaling van de hoop
Eenzaamheid en zelfbehoud
Nalatenschap
Godenschemering
Ze
De mens is eindig. Het onverschillig heelal
De demagogische kracht van het positieve clublied van het leven
Democratie verschijnt en verdwijnt
God zij verdoemd
Een koninkrijk van binnen
Opstanding in een andere werkelijkheid
Euthanasiasme van het Voltooid leven
De stand van het land
Je leven aan jezelf teruggeven.
Innerlijke waarneming en uiterlijke betrokkenheid
Ogenblik en oneindigheid
De moloch is onder ons