37. Levenskwaliteit

Burgerschap, politieke voorkeur in een open, democratische samenleving

Vorm van het werk: tekst

Aard van het werk: non-fictie, essay

Uit de inhoud:
Er bestaat een tegenstrijdigheid in Nederland. Burgers behoren tot de gelukkigste van de wereld. Tegelijk bestaat er een grote onvrede en polarisatie over ongelijkheden en onvrijheden in de samenleving.
Nederland is een waanzinnig gaaf land volgens de premier; een meerderheid ervaart dat anders. Twee derde van de burgers vindt dat het de verkeerde kant op gaat stelt het sociaal-cultureel adviesbureau van de staat (SCP, 2017).
Heeft de Nederlandse politiek nog oog voor het internationale verhaal?
De allergrootste problemen zijn juist niet nationaal.
Er ontstaat een bijziendheid waarbij niet alleen het buitenland, maar ook de lange termijn uit het oog wordt verloren.
In het verkiezingsprogramma van de grootste politieke partij (rechts-liberaal) staat 361 keer dat iets (typisch) Nederlands is. Het Nederlandse volk is volgens de liberalen leuk, wakker en dapper en Nederland is het beste land ter wereld.
Er is geen enkel punt te noemen waarbij de mainstream iets toegeeft. Het lijkt erop dat alle kwesties in de politiek aan ‘het typische Nederlandse’ worden gekoppeld.
We dreigen het samenleven te verleren.
Bevolkingsgroepen komen tegenover elkaar te staan.
De elite die het debat voert, moet zich goed realiseren dat als zij kiest voor confrontatie tussen groepen, dat direct leidt tot geweld in de samenleving. Kijk naar de aanslagen op moskeeën en asielzoekerscentra.

De grondrechten en wat er in de praktijk van te zien is
Alle gevestigde partijen op één na hebben plannen ingediend die direct of indirect in strijd zijn met de Grondwet.
De overheid lokte in strijd met het strafrecht een conflict met een buitenlandse verdragspartner uit. Een minister beledigde zuidelijke EU-lidstaten met een denigrerende kwalificatie. De premier bevorderde de segregatie door een groep burgers uit te nodigen het land te verlaten.
De hoogste ambtelijke adviseur van de staat pleit voor een ‘juridische herbewapening’ (R.v.St., 2017).
De nationale luchthaven is al 10 jaar inherent onveilig wat de vliegbewegingen betreft.
De bewakers van de rechtsstaat (politie en justitie) zijn niet in staat om bescherming te bieden waar deze nodig is en om misdaad te bestrijden waar deze geboden is. Iemand die verdacht wordt, wordt staande gehouden wat leidt tot doodschieten of verwurgen. Een autistische persoon in een gesloten inrichting opnemen ontaardt in doodschieten.
De mensen die zorg or behandeling nodig hebben zitten in een markt zonder vrijheid en in een bureaucratie zonder zekerheid, concludeert een onderzoek door drie hoogleraren (V.U., 2017). Zij zien alleen maar meer bureaucratie en minder zorg en behandeling. Bestuurders moeten leiderschap tonen, heet het in het rapport. De honderden miljoenen extra die nu worden besteed zijn zinloos, stelt een ander onderzoek. Gemeenten houden geld over, de zorg wordt niet efficiënt gegeven en het geld wordt aan andere zaken besteed.
Grondrechten willen afschaffen voor moslims, zoals een politicus voorstelt, is ook tegen de rechtsstaat.
Het is heel onwaarschijnlijk dat Turkse Nederlanders hun rotsvaste geloof in de rechtsstaat gaan vinden op het moment dat hun premier ‘pleur op’ tegen hen zegt, als bewijs dat ze hier niet horen.
Er geldt een taaleis die geldt voor mensen in de bijstand; als je niet voldoende Nederlands spreekt, kun je gekort worden op je uitkering. Dat is indirecte discriminatie.
Inburgeraars zijn verplicht een participatieverklaring te tekenen. Ideaal burgerschap als vereiste voor juridisch burgerschap. Als je niet tekent, krijg je een boete en kun je geen Nederlander worden. Dat is in strijd met de vrijheid van geweten. Het Nederlanderschap wordt hun dan afgenomen zónder strafrechtelijke procedure. Het is verboden om iemand stateloos te maken. (Bron: HJ Schoo-lezing, uitgesproken door minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD). ‘Kernwaarden van onze superieure cultuur’.)
Universele waarden zijn cultureel Nederlands volgens de minister. En wij Nederlanders – en dan bedoelt ze de mensen zonder vluchtelingen- of migrantenachtergrond – kunnen met die waarden omgaan.
Maar als je mensenrechten Nederlandse waarden gaat noemen, maak je ze tot iets dat altijd al had moeten bestaan, net als de Nederlandse cultuur. Het is tegen de grondrechten om mensenrechten gelijk te stellen aan de Nederlandse cultuur.
Premier Rutte zei tegen jihadisten dat ze beter niet terug moeten komen. Dat is uitsluiting van burgers met vrouw en kinderen.
Politieke partijen bieden tegen elkaar op met als inzet de Grondwet om kiezers te winnen
Een goede rechtsstaat waarin iedereen vrij is in gelijkwaardigheid, is de ruggengraat voor mensenrechten en een maatschappelijke moraal.
In deze tijd kunnen politieke partijen die één waarde zoals welvaart aanhangen andere waarden zoals vrijheid of gelijkheid ondergeschikt maken. Een democratische meerderheid kan een minderheid en het individu onderdrukken. Concrete doelen komen in strijd met ethische waarden.
Om de Grondwet opzij te schuiven is in Nederland in 2017 geen despoot nodig. Dat gebeurt al op één na direct door vijf en indirect door alle 13 partijen. De beide kamers van het parlement hebben de uitkomst van een referendum tot kracht van wet verklaard. Dat is tegen het grondwettelijk mandaat van de democratie.
In bijna alle omringende landen is de compensatie van geleden pijn en verlies van levensvreugde beter geregeld dan hier. Veel nabestaanden van de ramp met toestel MH17 en de advocaten van Malaysia Airlines konden het aanvankelijk niet geloven dat het in Nederland nu zo karig is.
Het lukt ons in Nederland niet om zonder waardeoordeel naar culturele gemeenschappen te kijken.
Het adviesrapport Werelden van verschil van het Sociaal en Cultureel Planbureau van de overheid legt dit uit. Er is in Nederland een te groot gebrek aan visie, leiderschap en daadkracht met betrekking tot een multiculturele en multireligieuze samenleving, om het eigen falen in te zien.
Burgers lopen vast, na jaren van hun recht zoeken in het rechtssysteem.
Er worden kwetsbare mensen gedwongen in een gesloten instelling opgesloten, afgestompt door het onthouden van prikkels en uiteindelijk, uit ‘barmhartigheid’ doodgemaakt. Het verzorgingshuis is in alle opzichten een eindstation, dat per patiënt een veelvoud kost van het budget dat patiënten krijgen wanneer zij de zorg zelf bekostigen en geheel of ten dele thuis blijven wonen. De staat bestuurt via uitsluitend economische prikkels via een onoverzienbaar systeem van regels en op afstand geplaatste overheidsinstellingen. Er is geen enkel inzicht in de werkelijke kosten en in de werkelijke zorgprestatie. Dat geeft ruimte voor economische efficiencyverliezen, misbruik en wanprestatie.
Er is werk te doen aan het (her)opbouwen van instituties en het beoefenen van politiek in de praktijk. Een aanzet zou kunnen zijn om te stoppen met positieve discriminatie. Ieder positief onderscheid roept tot in het oneindige nieuwe verschillen op. Tegelijk moet compensatie, passende aandacht en respect worden geboden voor mensonwaardige toestanden (slavernij, vrouwenhandel, kinderarbeid en –misbruik).
In plaats van zich bezighouden met marktpartijen voor zorg, werk en inkomen op ad-hoc basis door de (toevallige) regeringscoalitie kan de overheid en de politiek essentiële verdelingsvraagstukken aanpakken waar hun primaire taak ligt: rechtsorde, veiligheid, vrijheid en ontplooiingskansen.
De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), een belangrijk orgaan van de regering roept de overheid op bij het maken van beleid meer rekening te houden met het beperkte ‘doenvermogen’ van mensen. Op terreinen als de gezondheidszorg, de arbeidsmarkt en eigen financiën hebben burgers in de afgelopen jaren steeds meer verantwoordelijkheden gekregen.
We moeten uitleggen dat de rechtsstaat een kostbaar bezit is, dat die rechtsstaat ons sinds de Tweede Wereldoorlog veel heeft gebracht.
Als het op mensenrechten aankomt, zullen landen altijd ontwikkelings-samenlevingen blijven.
Aansprakelijkheid, verantwoordelijkheid en bescherming staan nog in de kinderschoenen. Het beschermen van de vrijheid, vindt gehoor bij de Europese Commissie, de Unesco en de Raad van Europa waar de bezorgdheid over de ongereguleerde macht en corruptie groeit.
Er is ook werk te doen aan de maatschappelijke cultuur en moraal: ontwikkel het vermogen tot moreel oordelen en kritisch denken
Studenten moeten goed leren denken. Dit is met afstand de meest relevante vaardigheid die jongeren zich kunnen verwerven. Niet alleen kennis en vaardigheden van belang zijn, maar ook de ontwikkeling van het vermogen tot moreel oordelen en kritisch innovatief en creatief denken. Onderwijs draait om identiteitsvorming: het helpt je te worden wie je bent.
In het jaarverslag van de Onderwijsinspectie. ‘Vergeleken met leerlingen in andere landen zijn Nederlandse leerlingen minder gemotiveerd om te leren’, stelde de inspectie. Ze zijn ook minder bereid hard te werken: ‘Ze ontwijken vaker complexe problemen en blijven minder lang geïnteresseerd in de stof die ze zouden moeten leren.’ Er blijkt geen verschil tussen kinderen van hoger- of lageropgeleide ouders.
De Inspectie van het Onderwijs sloeg vorig jaar alarm over de sociale tweedeling, die bij ons beschamend groot is. De kloof nam toe sinds het schooladvies van de leerkracht doorslaggevend werd. De OESO verbaasde zich in een vergelijkend onderzoek over de almacht van onze basisschoolleraar.

Boesten, A.; Woede en emotionele onveiligheid in het land van vrijheid-blijheid. Van God en Grondwet los, 2019, manuscript, ongepubliceerd.